Meme hastalıkları kadınlar arasında en sık hastalıklar arasındadır.Bir kadın için meme, hastalık ve sağlık dönemlerinde çok önemlidir. Memenin esas fonksiyonu süt salgılamak ve bebeğin beslenmesini sağlamaktır. Kadının farklı dönemlerinde, farklı hormonların etkisinde kalarak bazı değişikliklere uğrar. Bu değişikliklerin etkisiyle kadınlarda birtakım şikâyetlere ve hastalıklara sebep olur.

Meme hastalıklarının çok büyük bir kısmı iyi huyludur ve şikayetlerin çok büyük bir kısmı önemsiz sebeplerden ileri gelir.

Çok nadir olarak doğumsal bazı bozukluklar olabilir. Bunlar memenin tek taraflı ya da çift taraflı olmaması, meme başının olmaması, ikiden fazla meme ve meme ucunun olması (aksesuar meme) gibi bozukluklardır.

Hormonal sebeplerle erken ergenlik gelişmesi, ergenlikte fazla ve hızlı büyüme, (jinekomasti), (gebelikte dev meme) gibi hastalıklar oluşabilir.

Meme hastalıkları dendiğinde şunlar akla gelir;

Erkeklerde tek veya iki taraflı büyüme

İleri derecede meme büyümesi

Ağrı: Kadınların polikliniklere en sık başvurma sebebi (neredeyse yarıdan fazlası) ağrıdır. Adet gören hanımların önemli bir bölümünde adete birkaç gün- bir hafta kala memelerinde bir dolgunluk, ağırlık hissi, hassasiyet ve şiddeti kişiye göre değişen ağrı olabilir. Bazen bu ağrı kişiyi ciddi şekilde etkileyebilir. Bazı kişilerde bu ağrı adetten epey bir süre önce başlayabilir ve şiddeti adete kadar giderek artar. Bu tip ağrıların en önemli özelliği periyodik (döngüsel) olmasıdır. Kadının periyodundaki hormonal değişme sonucu oluşur.

Diğer bir ağrı çeşidi de döngüsel olmayan devamlı ağrılardır. Genellikle 40 yaş üstündeki hanımlarda görülür. Altında genellikle bir patoloji bulunur; kistler, fibroadenom, süt kanalları genişlemeleri, vs. Bunların çoğunluğu önem arzetmez.

Ağrının sebebinin ne olduğu bilinmelidir. Ağrının altında önemsiz sebepler yatsa bile, bu sebebin belirlenebilmesi açısından doktor kontrolü önem arzeder.

Meme başı akıntısı

Meme ucunun sıkılmasıyla oluşan akıntılar önemsizdir. Önemli olan kendiliğinden çamaşıra gelen değişik renkli akıntılardır. Hormonal olabilir. Akıntı kanlı ise daha da önem kazanır.

Memenin iyi huylu lezyonları

Kistler, içi sıvı dolu keseciklerdir. Yaygın görülür, ağrı yapabilirler. Herhangi bir müdahale gerektirmez.

Fibroadenomlar, iyi huylu içi katı, düzgün sınırlı kitlelerdir. Takipte hızlı büyüme olursa, şekil değiştirirse, önem arzeder.

Yağ bezeleri: Herhangi bir müdahale gerektirmez.

Meme iltihapları: Çoğunlukla süt verme döneminde görülür. Önlenmesi açısından meme ucu hijyeni önemlidir. Ciltte kızarıklık, şişme ve şiddetli ağrı yapar. Apseleşirse dayanılmaz zonklama tarzında ağrı olur. Acil müdahale gerektirir. Tedavisi zordur, hijyen ile iltihap olmasını önlemek önem arzeder.

Süt verme dönemi haricindeki iltihaplanmalar oldukça önemlidir. Sıklıkla iltihabi meme kanserleriyle karışabilir. Gecikme durumunda iltihabi meme kanserleri ölümle sonuçlanabilir. Memeye ait spesifik iltihap mı yoksa iltihabi meme kanseri mi ayrımı yapılabilmesi için erkenden doktora başvurulmalıdır.

Meme hastalıkları arasında en ciddisi kanserlerdir;

Kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Kadın kanserlerinin yüzde otuzunu oluşturur. Her sekiz kadından biri meme kanserine yakalanmaktadır. Kadınlarda ölüme sebep olan kanserler arasında akciğer kanserinden sonra ikinci sıradadır. Dünyada her yıl 44.000 kadın meme kanserinden ölmektedir. En sık görüldüğü yaşlar 40-59 yaşlar arasıdır. Ancak 30 yaş altı ve 70 yaş üstünde bile görülebilir.

Peki, meme kanserinden ölümler azaltılabilir mi? EVET. Erken teşhis ve tedavi ile. Yani erken teşhis ve tedavi edildiğinde meme kanseri artık öldürmeyen bir kanser türüdür.

Belirtiler

Kitle

Meme başı değişiklikleri ve akıntı

Ciltte çekilme

Deride kızarıklık veya portakal kabuğu görüntüsü

Koltukaltında ele gelen kitle

Ne yaparsak yapalım değiştiremeyeceğimiz risk faktörleri

Kadın olmak

50 yaş üstünde olmak

Ailede kanserli bir ya da birden fazla kişinin olması

Adet yaşının 12 yaşından erken olması

Menopoz yaşının 55 yaşının üstünde olması

Başka bir sebepten ışına maruz kalma

Kanseri yapan genlerin mevcut olması (BRCA1, BRCA2)

Değiştirebileceğimiz risk faktörleri

İlk gebelik yaşı ve emzirme (emzirmeyenlerde, doğurmayanlarda)

Obezite

Hormon tedavisi (Özellikle menopoz tedavisi)

Doğum kontrol haplarının uzun süreli kullanımı

Alkol ve sigara kullanımı

Fiziksel aktivite azlığı

Yaş gruplarına göre meme takibi

20li yaşlarda ayda bir ya da birkaç ayda bir kendi kendine meme muayenesi.

20-40 yaşlarında hiç şikayeti olmasa bile ayda bir kere kendi kendine muayene ve 3 yılda bir doktor muayenesi

40- 50 yaşlarında ayda bir kere kendi kendine muayene, yılda bir doktor muayenesi, yılda bir veya duruma göre iki yılda mamografi ve ultrason

50 yaş üzeri ayda bir kere kendi kendine muayene, yılda bir doktor muayenesi, yılda bir mamografi önerilmektedir.

Kitle şeklindeki meme hastalıkları nasıl teşhis edilir?

Hastanın kendi kendine meme muayenesinde kadın üst vücut kısmı çıplak, ayna karşısına geçer ve önce kolları yanlarda, başının arkasında ve belinde olmak üzere memelerini gözler. Dikkat edilmesi gereken hususlar; her iki meme başının simetrik ve aynı yöne bakıyor olması, meme başında içeri çökme olmaması, meme cildinde gamzeleşmelerin olmaması ve kızarıklık olmamasıdır.

Daha sonra yatar pozisyonda hangi memesini muayene edecek ise o kolunu başının altına alarak diğer eli ile muayeneye başlar. Memeyi yoklama saat 12 hizasından başlayarak meme başına doğru ışınsal çizgiler çizerek önce yüzeysel sonra parmak uçlarını bastırarak derin yapılır. Memede kitle aranır. Daha sonra meme başı hafif sıkılarak gelen akıntıya bakılır. Şu unutulmamalıdır ki her kadının memesi sıkılırsa mutlak bir akıntı gelir. Önemli olan kendiliğinden gelen, sutyeni kirleten ve kanlı akıntıdır. Bu yoklama işlemi her iki memeye yapılır.

Daha sonra kadın tekrar oturur pozisyon alır,son aşaması olan koltukaltı muayenesine geçer. Muayene edilecek koltukaltının kolu gayet gevşek gövdenin yanına sarkıtılmışken, diğer elin parmakları koltukaltının dört duvarını yoklar. Ön duvar, arka duvar, göğüs kafesine yapışık olan duvar ve kol iç kısmına yapışık olan duvar. Lenf bezi büyümeleri aranır.

Meme kanseri memede kitle olarak ortaya çıktığından yeni fark edilmiş kitle mutlaka doktora götürmelidir. Kitlenin iyi mi kötü mü olduğunun tespiti doktorun işidir.

Ele gelen kitlelerin %85’i iyi huyludur.

Önceden var olmayan, adetle kaybolmayan, elle muayenede sert, yüzeyi düzensiz pürtüklü, kaygan olmayan, üzerindeki ciltte portakal kabuğu görünümü veren, meme başında çekilmelere sebep olmuş kitle tespit edildiğinde vakit geçirmeden doktora başvurulmalıdır.

Doktor, hastanın yaşına ve bulduğu bulgulara göre ileri tetkikler ister.

Kanserde tanı yöntemleri

Mamografi: En önemli tanı yöntemidir. Şikâyetine ve doktorun isteğine göre çektirilir. Hastanın yaşına göre tarama mamografileri çektirilebilir. Tarama mamografisinde amaç kanser ele gelir büyüklüğe gelmeden erken evrede yakalayabilmek böylelikle tedavinin daha etkili olmasını sağlamak ve sağ kalımı artırmaktır. Son 30 yılda tarama mamografilerinin rutine görmesiyle dünyada ölümler yüzde 32 oranında azalmıştır.

Meme ultrasonu: ikinci önemli tanı yöntemidir. Kitlelerin karakteri hakkında bilgi verir.

MR: Gençlerde ve yoğun meme yapılı hastalarda önem kazanır. Kanser teşhisi konulan, meme koruyucu ameliyat planlanan hastalarda ameliyat öncesinde çok merkezli tümör varlığı kontrolü açısından çektirilir.

İğne biyopsisi: Meme kanserinin kesin tanısı biyopsi ile konulur. Kalın iğne biyopsisi (trucut) açık biyopsinin önüne geçmiştir.

Kanserde tedavi yöntemleri

Cerrahi tedavi: Artık geçmiş yıllardaki gibi tedavide memenin hepsi alınmamaktadır. Kanserli kısım, çevrede sağlam doku bırakılacak şekilde alınır, koltukaltında lenf bezi sıçraması varsa koltukaltı lenf bezleri alınır. Bazı durumlarda meme alınması (mastektomi) gerekebilir. İlerlemiş meme kanserlerinde kemoterapi ameliyat öncesi döneme alınarak tümör küçültülür ve meme korunmaya çalışılır.

Kemoterapi: Hastalığın evresine, hastanın yaşına, tümörün özelliklerine göre yapılır.

Hormon tedavisi: Tümörün reseptör özelliklerine göre ilaç seçilir.

Işın tedavisi: Tümör alanı ve yayılma varsa o alanlara uygulanır.

Memede damar genişlemesi ayrı bir sayfada incelenecektir.
meme hastalıkları

Doktorunuz Sorun & Öğrenin

“Meme Hastalıkları” Yazısında Yorum Yok

bebek